Luật Quốc Tịch Đức 2026: Song Tịch, Điều Kiện Nhập Tịch & Lộ Trình Cho Người Việt

1. Luật Quốc tịch Đức 2026 có gì đáng chú ý?

Cải cách có hiệu lực từ ngày 27/06/2024 đã thay đổi cách Đức nhìn nhận quốc tịch của người nhập cư. Hai thay đổi có tác động trực tiếp nhất là giảm thời gian cư trú tiêu chuẩn từ 8 xuống 5 năm và chấp nhận đa quốc tịch rộng rãi hơn từ phía Đức.

Đến ngày 30/10/2025, Đức sửa luật một lần nữa và xóa cơ chế nhập tịch sau 3 năm dựa trên thành tích hội nhập đặc biệt. Vì thế, năm 2026 không nên tiếp tục sử dụng các bài hướng dẫn cũ nói rằng chỉ cần C1 và “hội nhập tốt” là có thể mặc nhiên xin quốc tịch sau 3 năm.

2. Đức có cho phép song tịch không?

Có. Từ phía pháp luật Đức, người xin nhập tịch không còn phải từ bỏ quốc tịch trước đó như một điều kiện chung. Điều này giúp một người có thể trở thành công dân Đức mà luật Đức không buộc họ phải chỉ giữ duy nhất hộ chiếu Đức.

Điểm này cũng có chiều ngược lại: công dân Đức về nguyên tắc không còn mất quốc tịch Đức chỉ vì tự nguyện nhận thêm một quốc tịch khác theo cơ chế cũ.

2.1. Người Việt muốn có cả quốc tịch Việt Nam và Đức cần hiểu thế nào?

Đây là phần dễ bị diễn giải quá mức. Luật Đức và Luật Quốc tịch Việt Nam là hai hệ thống độc lập. Khi nhập tịch Đức, phía Đức không còn đặt điều kiện chung buộc bạn phải nộp bằng chứng đã thôi quốc tịch Việt Nam.

Phía Việt Nam, Luật số 79/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2025 đã sửa đổi nhiều quy định về quốc tịch và mở rộng một số trường hợp được giữ quốc tịch nước ngoài khi nhập hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam. Tuy nhiên, điều đó không nên được chuyển thành khẳng định rằng mọi công dân Việt Nam nhập tịch Đức đều tự động được công nhận song tịch Việt–Đức trong mọi hoàn cảnh.

3. Quy tắc 5 năm: mốc quan trọng của nhập tịch Đức hiện nay

§10 StAG quy định người nước ngoài có thể có quyền nhập tịch khi đã cư trú hợp pháp và thường xuyên tại Đức trong 5 năm, với điều kiện đáp ứng đồng thời các yêu cầu khác của luật.

Điều này có nghĩa “ở Đức đủ 5 năm” mới chỉ là một phần của bài toán. Cơ quan nhập tịch còn xem xét danh tính, loại quyền cư trú, khả năng tự bảo đảm cuộc sống, tiếng Đức, kiến thức xã hội – pháp luật và các điều kiện liên quan đến trật tự hiến pháp.

4. Điều kiện nhập tịch Đức theo §10 StAG

Thay vì ghi nhớ một danh sách truyền miệng, nên kiểm tra hồ sơ theo các nhóm điều kiện chính dưới đây.

• Có 5 năm cư trú hợp pháp và thường xuyên tại Đức theo lộ trình tiêu chuẩn.
• Danh tính và quốc tịch được làm rõ.
• Có quyền cư trú phù hợp với yêu cầu của §10 StAG tại thời điểm xin nhập tịch.
• Có khả năng tự bảo đảm cuộc sống theo quy định và xem xét các ngoại lệ được luật ghi nhận.
• Thông thường đạt tiếng Đức tối thiểu B1.
• Chứng minh kiến thức về hệ thống pháp luật, xã hội và đời sống tại Đức.
• Không có án tích hoặc tình trạng pháp lý thuộc nhóm cản trở nhập tịch theo luật.
• Cam kết với trật tự dân chủ tự do và trách nhiệm lịch sử đặc biệt của Đức theo quy định hiện hành.

Danh sách giấy tờ cụ thể có thể khác giữa địa phương và hoàn cảnh cá nhân. Vì vậy, nên dùng checklist của Einbürgerungsbehörde nơi mình cư trú làm danh sách cuối cùng.

4.1. Tiếng Đức B1 có phải yêu cầu bắt buộc?

Với lộ trình tiêu chuẩn theo §10 StAG, khả năng tiếng Đức đầy đủ thường được chứng minh ở mức B1 theo Khung tham chiếu ngôn ngữ chung châu Âu. Luật cũng có quy định riêng đối với một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn do bệnh, khuyết tật, tuổi tác hoặc hoàn cảnh được luật xác định.

Người đã học và thi trong hệ thống hội nhập của Đức có thể dùng các chứng nhận phù hợp để chứng minh yêu cầu ngôn ngữ và kiến thức xã hội nếu đáp ứng đúng tiêu chuẩn.

4.2. “Tự bảo đảm cuộc sống” không có nghĩa phải có thu nhập thật cao

Trọng tâm của điều kiện tài chính là khả năng bảo đảm chi phí cho bản thân và những người có nghĩa vụ cấp dưỡng mà không phải dựa vào các khoản trợ cấp được §10 StAG xác định. Luật hiện hành cũng có những ngoại lệ cụ thể, nên không thể chỉ nhìn vào việc “đã từng nhận trợ cấp” để kết luận hồ sơ chắc chắn đạt hay chắc chắn bị từ chối.

Cơ quan xử lý có thể cần các tài liệu như hợp đồng lao động, bảng lương và thông tin về tình trạng gia đình để đánh giá hoàn cảnh thực tế.

5. Nhập tịch Đức sau 3 năm còn áp dụng trong năm 2026 không?

Không còn đối với cơ chế “Turbo-Einbürgerung” dựa trên thành tích hội nhập đặc biệt. Quy định này đã bị bãi bỏ và luật sửa đổi có hiệu lực ngày 30/10/2025. Mốc tiêu chuẩn hiện nay trở lại là tối thiểu 5 năm theo §10 StAG.

6. Vợ hoặc chồng của công dân Đức có lộ trình riêng

Việc bãi bỏ “Turbo-Einbürgerung” không xóa quy định riêng tại §9 StAG. Vợ/chồng hoặc bạn đời đăng ký của công dân Đức có thể thuộc lộ trình nhập tịch khi đã cư trú hợp pháp tại Đức 3 năm và quan hệ hôn nhân/đối tác đã tồn tại 2 năm, nếu đồng thời đáp ứng các điều kiện pháp lý liên quan.

Đây là cơ sở pháp lý khác với lộ trình 3 năm do hội nhập đặc biệt trước đây. Vì vậy không nên gộp hai trường hợp thành một.

7. Trẻ sinh tại Đức có tự động mang quốc tịch Đức không?

Không phải mọi trẻ sinh trên lãnh thổ Đức đều tự động có quốc tịch Đức. Với trẻ có cha mẹ nước ngoài, §4 StAG đặt ra các điều kiện liên quan đến thời gian cư trú hợp pháp của cha hoặc mẹ và quyền cư trú của người đó.

Theo khung hiện hành, một trẻ sinh tại Đức có thể nhận quốc tịch Đức khi tại thời điểm sinh, một bên cha/mẹ đã cư trú hợp pháp thường xuyên tại Đức ít nhất 5 năm và có quyền cư trú không thời hạn hoặc quyền cư trú tương đương được luật liệt kê.

8. Einbürgerungstest: 33 câu và cần đúng ít nhất 17 câu

Bài kiểm tra nhập tịch dùng để chứng minh kiến thức về trật tự pháp luật, xã hội và đời sống tại Đức. Thí sinh nhận 33 câu hỏi, mỗi câu có bốn lựa chọn và có 60 phút làm bài.

Một số bằng cấp hoặc trường hợp đặc biệt có thể đáp ứng yêu cầu kiến thức theo cách khác. Hãy kiểm tra hồ sơ cá nhân trước khi đăng ký thi chỉ vì nghĩ rằng tất cả mọi người đều bắt buộc phải có cùng một chứng chỉ.

9. Hồ sơ nhập tịch Đức thường gồm những nhóm giấy tờ nào?

Einbürgerungsbehörde của từng địa phương có thể yêu cầu cách trình bày khác nhau. Cách dễ kiểm soát nhất là chia hồ sơ thành từng nhóm.

10. Quy trình nhập tịch Đức: từ kiểm tra điều kiện đến nhận Einbürgerungsurkunde

11. Lệ phí nhập tịch và thời gian xử lý

Lệ phí nhập tịch tiêu chuẩn hiện là 255 euro/người. Trẻ chưa thành niên được nhập tịch cùng cha mẹ thường có mức phí 51 euro; trẻ vị thành niên xin riêng có thể áp dụng mức 255 euro.

Thời gian xử lý không có một con số cố định áp dụng toàn nước Đức. Khối lượng hồ sơ và quy trình của từng thành phố/quận có thể khác nhau, vì vậy không nên coi kinh nghiệm chờ của một người ở Berlin, München hay một Landkreis nhỏ là cam kết thời gian cho hồ sơ của mình.

12. Từ du học đến quốc tịch Đức: nên nhìn theo một lộ trình dài hạn

Với du học sinh Việt Nam, quốc tịch không phải bước ngay sau khi tốt nghiệp. Thông thường hành trình gồm nhiều giai đoạn: học tập hoặc Ausbildung, chuyển sang giấy phép lao động phù hợp, xây dựng cuộc sống ổn định, đáp ứng thời gian cư trú và sau đó mới xem xét điều kiện nhập tịch.

13. Những hiểu lầm thường gặp về song tịch và nhập tịch Đức

FAQ — Câu hỏi thường gặp